 | ||||
 | ||||
| ||||
 | ||||
|
|
|
|
|
מײַ - יוני ,2010
|
 ליטעראַטור
לידער און דערציילונגען פֿון שרײַבערס וואָס לעבן צווישן אונדז און שאַפֿן ווייטער אין מאַמע לשון. רעצענזיעס פֿון זייערע ביכער.
(אויף דער בקשה פֿון לייענער ברענגען מיר נאָכאַמאָל עס איז לעצטנס געװאָרן אַ מאָדע אין דער העברעיִשער פּרעסע זיך צו צעשמעלצן אין לויב פֿאַר ייִדיש און צו באַגלײטן דעם לויב מיט הספּד־דיבּורים װעגן איר אונטערגאַנג. אַן אויסנאַם איז דער "הארץ", אין זכות פֿון זײַן ליטעראַרישן געהילף־רעדאַקטאָר װעלכער איז אַ גרויסער "פּאַטריאָט" פֿון דער ייִדיש־קולטור. חוץ דעם "הארץ" איז די העברעיִשע פּרעסע, אַזוי װי דער גאַנצער יש ראלדיקער עסטאַבלישמענט, אָפּגעקומען צו זײַן 50־סטער יאָרצײַט אַז יחיאל איז אַלט געװאָרן צען יאָר האָבן שוין אַלע אײַנגעזען - אַפֿילו די מוטער רבֿקה האָט געמוזט צוגעבן - אַז ער װאַקסט אויף אַ "פּרא אדם". קוֹדם־כּל האָט ער נישט געװאָלט לערנען, חוץ דעם װאָס ער האָט געהאַט אַ פֿאַרשטאָפּטן קאָפּ... איז נאָך ערגער: ער האָט גאָרנישט קיין ייִדישן אויסזען. בשעת ישׂכר זײַן ברודער האָט שוין, װי עס פּאַסט פֿאַר אַ ייִדיש ייִנגל - בלויז אויגן און פּאות אַ הערינג־גופֿל אין ריפּסענעם כאַלאַטל, װאָס ער האָט עס געקענט דרײַ מאָל אויף זיך אַרומװיקלען, האָט יחיאל דעם ברודער שטאַרק געהאַט איבערגעװאַקסן אין דער לענג און אין דער ברײט, גאָרנישט װי קיין ייִד, מיט אַ פּאָר הענט און פֿיס, שטאַרק קײן עין הרע װי אַ גוי להבֿדיל, מיט אַ פּנים, װאָס האָט זיך תּמיד געשײלט פֿון דער זון, באַשפּריצט מיט זומער־שפּרענקלעך. אַז ער איז געגאַנגען, האָט עס אים געטראָגן װי אַ שטורעם. דאָס לאַנגע כאַלאַטל אויפֿגעפּראַלט, די פּאות זענען געפֿלויגן פֿון בײדע זײַטן, אַזוי אויך די ציציות - צעכראַסטעט אויף אַלע פֿיר זײַטן. אין אַ מאַרק־טאָג, אײדער די מאַמע האָט זיך אומגעקוקט, האָט ער שוין אַרויסגעטראָגן די דרענגער און די ברעטער. ביסטו געקומען מיר אַנטקעגן, אויף אַלע װ ײַטע װיסטע װעגן איך װעל קײנמאָל נישט פֿאַרגעסן אַז כ'האָב פֿון דיר מײַן ברויט געגעסן. מאַמע־לשון, מאַמע־לשון, אַ װאַרעמהאַרציקער סאַליוט פֿון ליבשאַפֿט און הויכער אָנערקענונג איז אויסגעדריקט געװאָרן דורך דעם קולטור־קרײַז פֿון אַרבעטער־רינג צוזאַ מען מיטן טעאַטער־שבט דעם מיטגליד פֿון אונדזער קרײַז, דעם דיכטער, איבערזעצער און קינסטלער משה סחר - פֿאַר זײַן שעפֿערישקייט אויף די אַלע שטחים, מיט דער פּען און מיטן פּענזל. אַ היפּשער עוֹלם חברים, פֿרײַנד און פֿאַרערערס האָט אויסגעפֿולט דעם זאַל אויף דעם סאַליוט־פֿרימאָרגן, װאָס איז פֿאָרגעקומען דעם 28־סטן אַפּריל און אין װעלכן עס זײַנען לכּבוד אים אויפֿגעטראָטן די באַליבטע אַקטיאָרן פֿון דער
אין צרות און אין נויט ווערט ער ניט אין כּעס ער איז די שטילע טויב פֿון שלום־עליכם־גאַס
ער מאָלט מיט הימל־בלוי זײַן ליד האָט פֿונקען שפּאַס... ער איז די שטילע טויב פֿון שלום־עליכם־גאַס.
אונדזער גאָט איז גרויס האָט גאָט זיך צוגעפּאַסט ער הערט זײַן שטילע טויב פֿון שלום־עליכם־גאַס... קיין איין נאַציאַנאַליטעט אין צאַרישן רוסלאַנד איז נישט געװען אַזוי אונטערגעדריקט און באַגרענעצט אין אירע רעכט, װיִ דאָס ייִדישע פֿאָלק. טאַקע דערפֿאַר האָבן די ייִדן אויף דער װעלט מיט גרויס באַגײַסטערונג אויפֿגענומען די רעװאָלוציע פֿון אָקטאָבער 1917 אין רוסלאַנד, זעענדיק אין איר די רעטונג פֿאַר דער מענטשהײט. שוין אין די ערשטע יאָרן נאָך דער באָלשעװי־ קישער רעװאָלוציע האָט זיך דאָרט אָנגעהויבן דער קורצװײַליקער אויפֿבלי פֿון דער ייִדישער קולטור. עס האָבן זיך געעפֿנט ייִדישע שולן און עס האָבן אָנגעהויבן דערשײַנען ייִדישע צײַטונגען און זשורנאַלן. ייִדן פֿון פֿאַרשײדענע לענדער זײַנען געקומען קײַן רוסלאַנד העלפֿן בויען דאָס נײַע גליקלעכע לעבן, גלויבנדיק אין דעם נײַעם משיח, װעלכן דער קאָמוניסטישער רעזשים האָט זיי צוגע־ זאָגט. דער ענטוזיאַזם |
Online content publishing and knowledge management system by the Becker Magic BoxTM
www.lebnsfragn.com
די װעבזײַט פֿון "לעבנס־פֿראַגן" איז געװאָרן אויפֿגעבויט דורך: WEBstationONE.com
אונטער דער אויפֿזיכט פֿון דניאל אײַזען
ספּאָנסירט פֿון דעם אַנטװיקלונגס-פֿאָנד פֿאַר אינטערנעט
Internet Development Fund (IDF) געגרינדעט פֿון:
רבֿקה און ראָמאַן װײַספֿעלד-פֿאָנד פֿאַר ייִדישער קולטור
און דעם פֿאָנד פֿאַר ייִדיש א"נ פֿון מאַיאַ אײַזען